+24 °С
Ямғыр
Новости
8 Сентябрь 2021, 03:33
Хәрби дан көнө бөгөн.
"Любезники, любизар, Маладис, маладис!"
Хәрби дан көнө бөгөн.
8 сентябрь - Хәрби дан көнө: Рәсәй империяһы армияһының 1812 йылғы Ватан һуғышындағы Бородино алышында француздарҙы ҡыйратыуы иҫтәлегенә.
Был ваҡиға тураһында берәйһендә халыҡ йыры әлегә тиклем һаҡлана микән? Башҡорттарҙа бар!
Риүәйәт буйынса, Бородино һуғышынан һуң генерал-фельдмаршал М. И. Кутузов башҡорт полкының командиры Ҡаһым түрәне (1778-1813) саҡырып ала һәм батырлығы өсөн: "Любезные вы мои башкирцы, молодцы!" - тип маҡтай. Ҡаһым түрә был турала яуҙаштарына һөйләй һәм улар дәртләнеп йыр ижад итә. Был йырҙың куплеты: "Любезники, любизар, молодец, молодец" тип ҡабатлана. Йырҙа Рәсәйҙән Наполеондың ғәскәрҙәрен ҡыуып, Париж ҡалаһына барып еткән урыҫ һәм башҡорт яугирҙарының ҡаһарманлығы һүрәтләнә. "Любизар" йыры 19 быуатта яҙып алынған. Н. Берг төҙөгән "Песни разных народов" йырҙар йыйынтығына (М., 1854) индерелгән. Йырҙың бер вариантын Ф Туйкин яҙып алған һәм үҙенең "Ватан Геройҙары" тигән китабына индергән.
Любезники любизар
Беҙ һуғышҡа ингәндә,
Бәхилләштек барыбыҙ.
Беҙ һуғыштан сыҡҡанда,
Алдан сыҡты даныбыҙ.
Любезники, любизар,
Маладис, маладис!
Француздар килеп ингән
Мәскәү тигән ҡалаға.
Беҙҙең ғәскәр ҡыҫып алғас,
Сығып ҡасты далаға.
Любезники, любизар,
Маладис, маладис!
Наполеонға тәхет кәрәк,
Үҙ еренә һыймаған.
Мәскәүҙәргә килеп ингәс,
Ул да үҙен һынаған.
Любезники, любизар,
Маладис, маладис!
Француздар танынылар
Әрәсәйҙә үҙҙәрен.
Урыҫ, башҡорт ҡыҫмаҡлағас,
Таба алмай эҙҙәрен.
Любезники, любизар,
Маладис, маладис!
Мәскәүгә лә керҙек беҙ,
Парижды лә күрҙек беҙ.
Француздарҙы еңгәндә,
Ер емертеп йөрөнөк беҙ.
Любезники, любизар,
Маладис, маладис!
