20 өҫтәмә видеокамера ҡуйыла, Учалыла 9 ҡатлыҡ йорт төҙөләсәкме - һәм башҡа яңылыҡтар.

-Эйе, ҡалалағы торлаҡ хаҡы Өфө менән Стәрлетамаҡтан ғына ҡалышыуы, бер яҡтан, халыҡтың финанс хәле сағыштырмаса яҡшы икәнлеген дәлилләй, икенсе яҡтан – күп фатирлы йорттар етмәүен күрһәтә. Дөйөм күрһәткес буйынса республикала насар урында түгелбеҙ, быйыл 9 айҙа 22 727 квадрат метр торлаҡ сафҡа индерелде, әммә был ҡаҙаныш шәхси торлаҡ төҙөлөшө иҫәбенә. Ҡаланың уңайлы урынында 4 ер участкалары әҙерләп, күп фатирлы йорт һалырға ниәтләнеүселәр менән эшлекле һөйләшеүҙәр алып барабыҙ. Аҙағы нисек булыр, 9 ҡатлы йорттар тураһында һүҙ сығарарабыҙ. Бейек биналар Учалының төньяғынан ингән Ҡунаҡбай урамына ҡала төҫө бирер ине, тип өмөтләнәм. Юғиһә, был тирә, “төп ҡапҡа” булһа ла, ҡалабыҙҙың йәмен ебәрә бит – ҡойма-кәртәләр, производство биналары.... Хәйер, ошо районда киләһе йыл ҙур, заманса яңы полилингваль мәктәп ҡалҡып сыҡҡас, тирә-йүнгә яңы һулыш биреләсәк. Хаҡы 854 миллион һум тирәһе!. Ә мәктәп ныҡ кәрәк, барыһы ла бер сменала уҡыр ине, өҫтәмә белем биреү эшмәкәрлеген йәйелдереү өсөн дә мөмкинлектәр киңәйә. Тап ошо биҫтәлә ФОК (физкультура-сәләмәтләндереү комплексы) булдырыу мәсьәләһе менән дә ныҡлап шөғөлләнәбеҙ. Спорт, физкультура менән шөғөлләнгән учалылар бихисап, ә бына әһәмитле республика, федераль кимәлдә ярыштар үткәрергә шарттар юҡ. Шулай уҡ яҡын арала балалар поликлиникаһы төҙөү ҙә планлаштырыла, махсус федераль программаға инергә тулы өмөт бар.
-Ҡалабыҙҙың икенсе осо ла ныҡ үҙгәрәсәк буғай?
- Эйе, Учалының ҡала быуаһы тирәләрен киләһе йыл танып та булмаҫ: “Учалы. Хыялға юл” проекты тормошҡа ашырыла. Йәнәш урынлашҡан 1-се Башҡорт лицейы биләмләре лә “Уңайлы ҡала мәхите булдырыу” программаһы сиктәрендә гөлдәй итеп үҙгәртелә. Бындағы бөтә үҙгәрештәрҙе һөйләп кенә килештерлек түгел. Иманым камил – барыһына ла оҡшарҙыр, яңы, заманса, хәүефһеҙ ял итеү, спорт менән шөғөлләнеү өсөн биләмә булдырыла. “Комфорт ҡала мөхите” программаһы буйынса Дан стеллаһы тирәһе лә йәмләндереләсәк. Ошо тирәлә Йәштәр паркы булдырыу буйынса ла эш бара.
Әткәндәй, киләһе йыл яңы хирургия корпусы сафҡа индерелеүҙән тыш, иҫкеһенә капиталь ремонтты финанслау ҙа вәғәҙә ителде. Балалар поликлиникаһы төҙөү тураһында әйттем инде.“Учалыла медицина юҡҡа сыға!”- тип яр һалыусылар, исмаһам, ошо инвестицияларҙы ла күҙ уңында тотһон ине! Эшләнгәнде күреп, шөкөр итергә лә өйрәнергә ине бәғзеләребеҙгә.
-Эйе, ҡалабыҙ матурая бара. Ә ауылдар был тәңгәлдә үгәйһетелмәйме?
-Әлбиттә, юҡ! Улайһа, ҡыҫҡаса ғына иҫәпләп китәйем. 2019 йыл Һәйтәктә үтә уңайлы заманса модулле фельдшер-акушер пункты төҙөлдә, 2020 йыл -Вознесенка, Ҡалҡан, Илтабан, Ҡоҙаш, Наурыҙ, Ғәлиәхмәр, Ҡобағошта. Быйыл йәнә 4 ауылда ФАП-тар сафҡа индерелә, Рудник ҡасабаһын да ҡушһаҡ - бишәү. Быйыл Баттал, Сәфәр, Ҡәйепҡол, Ғәлиәхмәр, Урал ауыл клубтарында капиталь ремонт үтте, Ҡорама мәҙәниәт йортоноң матди базаһы нығытылды. Учалы ауылы мәктәбендә спорт залы ипкә килтерелде, үҙәк район китапханаһында ғәйәт күләмле ремонт бара. Урындағы инициативаларға булышлыҡ итеү, “Атайсал” программалары сиктәрендә күпме эш башҡарылды һәм башҡарыла! Мәктәптәр, балалар баҡсалары.....барыһын да иҫәпләй генә башлаһаң да, ныҡ күп килеп сыға! Федераль үҙәк, республикабыҙ аҙ ярҙам итә, тип әйтергә бер кемдең дә теле әйләнмәҫ. Үҙебеҙ ҙә тырышабыҙ инде, башҡорт мәҡәлендә әйтелгән бит – “Иламаған баланы имеҙмәйҙәр”. Әммә “илау” ғына етмәй – бүленгәнде ваҡытында үҙләштерәң икән, инвестициялар файҙаға икән, шундай төбәктәргә күберәк ярҙам итәләр.
-Юлдар тураһында ниә әйтерһегеҙ?
-Ҡоро һүҙ булмаһын, ыңғай динамиканы конкрет һандар менән дәлилләйек. Белорет-Учалы-Мейәс трассаһының биләмәбеҙ аша үткән өлөшөн тәртипкә килтереү өсөн 2019 йыл 86 миллион һум бүленде, 2020-2021 йылдарҙа -175-176 миллионышар һум, киләһе йыл иһә 209 миллион һумға еткерелеүенә тулы өмөт бар. Барыһы ла белеп-күреп торалар инде: быйыл Илсе ауылы тирәһендә 8,8 километр бик сифатлы итеп ремонтланды, Учалы-Ахун йүнәлешендә 3 саҡрым ипкә килтерелде, ҡала эсендә (Тыныслыҡ урамы) 800 метр асфальт рәтләнде, Ахунда иҫ киткес шәп күпер булдырылды (был эште ахундар күптән юллай ине) һәм башҡа. 2022 йылда ла Сәфәр яҡлап трассаны ( 8,87 километр) яңырттырға иҫәп тотабыҙ. Ҡорама ауылы янында, Белорет районына яҡыныраҡ ситтә юл участкаһын, шул уҡ Учалы-Ахун-Карагайка юлын (1,1 километр) ремонтларға ине.

-Яуапты яңылыҡтан башлайым – киләһе йыл төбәгебеҙҙә йәнә 20 видеофиксация приборҙары ҡуйыласаҡ. Ни тиһәң дә, ошо ҡоролмалар тәртипте арттыра, бик йыш ауыл халҡы, беҙгә лә ҡуйығыҙ, тип үтенәләр. Быйыл, транспорт ваҡиғалары һаны артһа ла, һәләк булғандар былтырғынан кәм, күҙ генә теймәһен! Ә автомобилдәр күбәйгәндән-күбәйә, бер ғаиләлә ике-өс машина тоталар бит хәҙер, йәше лә, ҡарты ла руль артында. Бындай шарттарҙа тәртиплелек, бер-беребеҙҙе ихтирам итеү генә һәләкәттәрҙән аралай ала. Һәләкәттәрҙең иң йыш осраған сәбәптәре – дистанция күҙәтмәү, юл киҫелештәрендә уяулыҡты юғалтыу, шәп ҡыуып юлдан осоп сығыу. Һәм бик тә киҫкен проблемабыҙ – берәҙәк йөрөгән мал. Ниндәй генә фажиғәләр булмай тап шул сәбәпле! Малын ҡарауһыҙ юлға сығарып ебәреүселәрҙе “ситтән тороп кеше үлтереүселәр” тип атар инем. Был йүнәлештә көрәш көсәйтелә генә барасаҡ.
-Икенсе төп бәләбеҙ – янғындар.
-2020 йыл урман янғындары буйынса Башҡортостанда аҫтан беренсе урынға төшкәйнек. Хәйер, яңы янғын-химик станцияһы булдырылып, байтаҡ техника ҡайтартылды. Быйыл да урман янғындары күп булды, әммә ваҡытында сик ҡуйып, зыян күргән майҙандар ике тапҡыр тирәһе кәметелде.
Райондағы ике йөҙ илленән ашыу янғында 9 кеше һәләк булды (былтыр был осорҙа – 6). Төп өлөштә сәбәптәр бер инде – ут менән һаҡһыҙ тотоноу һәм эскеселек. Янғын тигәс тә, кешеләр ялҡындай үлмәй бит ул, башлыса йоҡонан йә иҫереүҙән айынмайынса тонсоғалар.... Яңы йыл байрамында, каникулдарҙа айырыуса уяу булайыҡ инде, бер осраҡта ла балаларҙы, иҫеректәрҙе яңғыҙҙарын ҡалдырып китергә ярамай. Әйткәндәй, Мансур ауылында яңы депо төҙөп, штаттағы янғын часы подразделениеһы урынлаштырырға йыйынабыҙ – юғиһә был йүнәлештәге ауылдарҙа хәл “бушағыраҡ” ине.
-Яңы йылда үҙегеҙгә һәм яҡташтарығыҙға ни теләр инегеҙ?
- Иң ҡәҙерлеһе – ғүмер һәм сәләмәтлек икәнлегенә коронавирус ҡасафаты ныҡлап төшөндөрҙө, яҡындарҙы юғалтыу үтә ауыр.... Шуға ла тәү сиратта барыһына ла иҫәнлек-һаулыҡ теләйем! Иҫәнбеҙ икән, татыу тотонғанда, барыһына ла ирешеп була ул. Бер-беребеҙҙең ҡәҙерҙәрен нығыраҡ белеп аҙыраҡ тәнҡитләйек, күберәк ихлас ярҙам итәйек. Һәм барыһына ла рәхмәт әйтәм – ауыр заманаларҙы лайыҡлы үткәрәбеҙ, ярайһы ҡаҙаныштарға ла өлгәшә алдыҡ.
П.С. Оҙаҡ һәм йәнле барған әңгәмәне стенограмма рәүешендә бер гәзиттә тулыһынса баҫып һыйҙырырлыҡ түгел. Хәйер, телгә алынғандарҙың бер өлөшө тураһында гәзитебеҙҙә алдан да сыҡты, ә ҡалған темаларға киләсәктә әйләнеп ҡайтырбыҙ.