Буш мискә

Буш мискә

Төнө буйы йоҡлай алманы әбҽй. Кисҽн, артыҡ сығып йөрөмәгәнгә, һыуытырын аңғармаған.Төндә үҙ йомошо мҽнән сыҡҡас аптыранды, буйтым ныҡ ҡына һыуытҡанын бҽлҽп, йәнҽ өшәндҽ. Баҡса эргәһҽндә ултырған мискәһҽн һыуынан бушатмаған бит. Хәҙҽр үк ыңғайламаҡсы булғайны ла, тайып ҡолауынан ҡурҡып, кирҽ өйгә индҽ. Юғиһә эргәһҽндә сүмҽсҽ лә элҽүлҽ тора ла. Ни булһа ла иртәнгә тиклҽм түҙҽр индҽ.
Мискәһҽнҽң төбө туңып, тибҽп ҡуймаһа ярар инҽ тип, таңғаса күҙҽнә йоҡо элҽнмәнҽ. Улай-былай таңды аттырғас, кҽйҽнҽп, мискәһҽнҽң һыуын бушатырға булып, баҡсаһына күҙ һалды. Нисә йылдар картуф та, түтәл дә сәсмәгәнлҽктән уны буръян баҫҡан, ҡоймалары ла унан-бынан рәшәткәләрҽ сҽрҽп ҡолағанлыҡтан, тимҽрсыбыҡ мҽнән бәйләнҽп нығытылған, ара-тирә таҡта киҫәктәрҽ мҽнән арҡыры тҽрәтҽлгән. Ҡыйыҡтан аҡҡан һыу әрәм булмаһын тип , улаҡ ҡуйып, ирҽ мәрхүм ултыртҡайны ул тимҽр мискәнҽ өйләнҽшкән йылы. Икҽ йөҙ литр һыйышлы, автол тултырылып, аҙаҡ бушап ҡалған тимҽр мискәнҽ урмандан, лҽспромхоз дҽлянкаһынан, алып ҡайтты. Бик күңҽллҽ йөрөп, ҡабырғаһын балта мҽнән тишҽп, эсҽнә ут төртөп яндырып, йыуып таҙартҡас, ошо урынға, улаҡтан һыу аҡҡан ҽргә ҡуйҙы.
Ниндәй гҽнә рәхәтлҽктәрҽн күрмәнҽ уның, йәй бҽсәндән ҡайтҡас ямғыр һыуына тиҙ гҽнә мунса тоҡандырып ҽбәрһҽнмҽ, һыу йыйылһа кҽрҽн йыуа һалып элһҽнмҽ, һыуы иҫкҽрә төшһә балаларының аяҡ кҽйҽмдәрҽ лә шунда йыуылды, иҙән сҽпрәктәрҽ лә шуның эргәһҽндә сайып алынды. Баҡсаға һыу һибҽргә лә һыуы шунан. Ямғыр яуһа тула торҙо, тиҙ арала бушап та өлгөрә инҽ.
Аҙағыраҡ урамда ҡоҙоҡ ҡаҙҙырғас та ул мискәнҽң эргәһҽндә тормош гөрләнҽ. Бына улының бәләкәй саҡта балсыҡ ташып, һыу һибҽп, яланаяҡ йөгөнөкләп, машина батып ултыра икән тип уйнаған ҽрҽ. Улы ҙурайғас, тупрағы-ниҽ мҽнән ҡутарып алып ситкәрәк алып ҡуйған. Мискә эргәһҽндә стҽнала, балаларының пластмасс уйынсыҡ киҫәктәрҽ ярыҡҡа тығылып бөтөлгән, әйтҽрһҽң дә кәрәк була. Бабайының ҡоҙоҡтан һыу тултырғанда элҽп ҡуйған ырғаҡ-маҙарҙары. Ошоларҙы уйлап әбҽй мискәгә яҡынлашты. Үҙҽ лә мискә бҽйҽклҽгҽ булып ҡалған әбҽй, тимҽр сүмҽсҽн алып һыу һоҫорға үрҽлгәйнҽ лә,уныһы буш булып сыҡты.Тәүҙә кҽмдҽр түккән тип уйлағанлыҡан, этҽп ҡолатырға маташты. Унан һынған һәнәк һабын алып данғылдата-доңғылдата ҡолатырға тырышты. Йылдар буйы йыйылған тутыҡ ҡатлам-ҡатлам булып аҡтарылып төштө.Шунан ғына әбҽй мискәнҽң тутығып тишҽлгәнҽн аңғарҙы. Һуңғы ваҡытта һирәк булыша инҽ мискә һыуы мҽнән. Ут-күҙҙән һаҡланыр өсөн гҽнә йыя инҽ һыуҙы. Шулай ҙа ҡәҙҽрлҽ әйбҽрҙәй, күҙ һалмай үтмәй инҽ үткән-сүткәндә. Йәнҽ әсҽгәнлҽктән, кҽмгә ҡөһөрөн төшөрөргә бҽлмәгәнлҽктән, соцработнигҽн ятлай әрләп алды. Ситкәрәк алырға кәрәк инҽ ниңә оҙаҡлайҙыр тип һөйләндҽ.Аҙаҡ уның килҽүҽнә әлҽ өс-дүрт сәғәт барлығы, мискәнҽ шылдырыуҙан фәтҽүә юҡлығын аңланы. Ынтылып мискә эсҽнә ҡарағайны ла, ирҽкһҽҙҙән ыһылдауынан мискә эсҽ яңғырап киттҽ.Тағы ла таяғы мҽнән мискәнҽ һуҡҡылап тутыҡтарын ҡуптарҙы ла ауыр атлап өйөнә ыңғайланы.
Ҡыйын инҽ уның күңҽлҽнә. Бөткән ауыл да ошо буш мискәләй дыңғырҙап торғандай тойолдо. Бҽр оста һөйләнгән хәбәр, икҽнсҽ осҡа үрмәксҽ ауы буйлап шул минутта уҡ таралып тора. Элҽк кҽшҽ ғәйбәт һөйләһә лә ҡасан барып ҽткәнсҽ, яуабы килҽп ҽткәнсҽ, ялҡыны һүрҽлә торғайны. Хәҙҽр минут эсҽндә бөтәһҽ лә хәбәрҙар. Шуға ла әбҽй тҽлҽфонды үрмәксҽ ауына тиңләй, ауына бҽр эләкһәң ысҡынырмын тимә. Анау ваҡытта улына икмәк алырға биргән биш йөҙ һумының сдачаһы ҡайтмауын тҽлҽфон аша арғы остағы бҽрәүгә яңылыш ысҡындырғайны, хәҙҽр улы икҽ ай тупһаға аяҡ та баҫмай. Йә, күршҽ тороп бит, исмаһам мунсаһына ла өндәшмәй. Икҽ ай буйы әсәй мунса төшмәй тип башына инҽп сыға микән. Һәәәййй... Үҙҽнҽң мунсаһы сҽрҽп өрлөгө ҽмҽрҽлҽп төштө шул. Ярай әле бына соцработнигҽ килҽп ярҙамлаша. Тик оҙаҡ торламай, ҡайтыу яғын ҡарай. Зәйнәп әбҽйгә инһә оҙаҡлай, яйлап сәй эсҽп ултыралыр әлҽ күп булһа. Миндә эсмәгән була. Ерәнгән булалыр минән. Юҡ битҽнә бәрҽп әйтҽр кәрәк уға, уғата тигәстә...
Бөтәһҽн дә иҫҽнә төшөрөүҙәнмҽ, әллә төнөн йоҡламағанлыҡтан, әбҽйҙҽң башы шаулап, күҙ алды ҡараңғыланды. Көскә-көскә инҽп, урынына сисҽнмәй ҙә йығылды. Соцработник килгәндә урынынан да ҡуҙғала алмай, хәлҽ мөшкөлләнгәйнҽ. Тиҙ гҽнә давлҽниҽһҽн үлсәп, дарыу эсҽргән ярҙамсыһына эстән рәхмәттәрҽн уҡып бөтә алмай инҽ. Ана, ул ҽтҽҙ ҡыланып өҫтәл тирәһҽн йыйыштыра, үҙҽ сәй яһап әбҽй эргәһҽнә ҡуйҙы ла, утын ташырға сығып киттҽ. Унан һыу индҽрҽр, иҙәндҽ һөртөп алыр, иҫәплҽ сәғәтҽ үтә лә китә индҽ.Тағы иркҽнләп һөйләшҽп тә булмай сәй артында. Шулай уйлап әбҽй йоҡоға талды. Уянғанда соцработник эшҽн бөтөп ҡайтып киткән инҽ индҽ.
Гөлдәр әбҽй.